قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / فقه و احکام / گناهان بدنی و قلبی، گناهان صغیره و کبیره

گناهان بدنی و قلبی، گناهان صغیره و کبیره

گناه

انواع گناهان-معصیت

گناهان بدنی و قلبی

بر حسب یک تقسیم بندی می‌توان گناهان را به دو دسته تقسیم نمود، بدنی وقلبی.

گناهان بدنی:

گناهانی هستند که انسان با اعضاء و جوارح مرتکب آن‌ها می‌شود، مانند: دزدی، قتل، شراب نوشی، جاسوسی، غیبت، تهمت و….

گناهان قلبی:

حالات ناپسندی هستند که انسان آن‌ها را در دل جای می‌دهد،‌ مانند: حسد، ریا، بدگمانی، کینه و عداوت، نفاق، خودپسندی، جاه طلبی و بنابراین چه بسا کسانی هستند که با اعضاء و جوارح خود مرتکب گناه نمی‌شوند، اما به جهت برخی حالات ناپسند قلبی مستوجب عقاب الهی می‌گردند، خداوند در این زمینه می‌فرماید:

﴿وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ﴾ [البقرة: 225]. «ولی خداوند شما را در برابر آنچه که دل‌هایتان کسب کرده است مؤاخذه می‌کند».

گناهان صغیره و کبیره:

و بر حسب یک تقسیم بندی دیگر می‌توان گناهان را به دو نوع تقسیم کرد صغیره و کبیره:

گناهان کبیره

گناهان کبیره:

گناهانی هستند که خداوند بر آن‌ها وعده عقاب و عذاب دوزخ داده است وآثار سوء آن‌ها به مراتب از گناهان صغیره بیشتر است و تعداد گناهان کبیره بسیار است،‌که برخی عبارت‌اند از:

الف: بزرگترین گناهان کبیره شرک است

﴿مَن يُشرِك بِٱللَّهِ فَقَد حَرَّمَ ٱللَّهُ عَلَيهِ ٱلجَنَّةَ﴾ [المائدة: 72]. «هر کس با خداوند شریک قرار دهد خداوند بهشت را برای او حرام قرار داده است».

ب‌: نافرمانی از والدین

﴿وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُ وَبِٱلوَٰلِدَينِ إِحسَٰنًا﴾ [الإسراء: 23]. «پروردگارت دستور داده است که جز او هیچکس را عبادت نکنید با پدر و مادر نکوئی کنید».

ج: گواهی دادن به دروغ و پنهان نمودن گواهی به حق

﴿وَٱجتَنِبُوا قَولَ ٱلزُّورِ ٣٠﴾ [الحج: 30]. «از گواهی دادن به دروغ بپرهیزید».

﴿ومن يكتمها فإنه ءاثم قلبه﴾ [البقرة: 283]. «هر کس گواهی دادن به حق را پنهان کند، قلب او گنهکار است».

18ـ ‌وَعَنْ أَبِي بَكْرَةَ رضی الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و سلم: أَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ؟ ثَلَاثًا: قَالُوا: بَلَى يَا رسول الله قَالَ: الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَكَانَ مُتَّكِئًا فَجَلَسَ فَقَالَ: أَلَا وَقَوْلُ الزُّورِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ. (مُتَّفَقٌ علیهِ).

«از ابوبکر رضی الله عنه روایت است رسول الله صلی الله علیه و سلم سه بار خطاب به صحابه فرمودند: آیا شما را از بزرگترین گناهان کبیره آگاه نسازم؟ صحابه گفتند: یا رسول الله ما را با خبر ساز فرمودند: شرک به خداوند و نافرمانی از پدر و مادر است، رسول الله صلی الله علیه و سلم تکیه داده بود نشست و فرمود: آگاه باشید سخن دروغ و شهادت دروغ است».

د: مأیوس شدن از رحمت خداوند

﴿إنه لا ييأس من روح الله إلا القوم الكافرون ٨٧﴾ [يوسف: 87]. «همانا از رحمت خداوند جز کافران ناامید نمی‌گردند».

هـ: کشتن انسان بی‌گناه

﴿وَمَن يَقتُل مُؤمِنا مُّتَعَمِّدا فَجَزَآؤهُ جَهَنَّمُ خَٰلِدا فِيهَا وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيهِ وَلَعَنَهُۥ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيما ٩٣﴾ [النساء: 93]. «هر کس شخص با ایمان را عمداً بکشد مجازات او دوزخ است که همیشه در آن می‌ماند و خداوند بر او غضب می‌کند و از رحمت خویش او را دور می‌سازد و عذاب عظیمی برای او آماده ساخته است».

و: بر زنان پاکدامن تهمت زنا زدن

﴿إِنَّ ٱلَّذِينَ يَرمُونَ ٱلمُحصَنَٰتِ ٱلغَٰفِلَٰتِ ٱلمُؤمِنَٰتِ لُعِنُواْ فِي ٱلدُّنيَا وَٱلأٓخِرَةِ وَلَهُم عَذَابٌ عَظِيمٞ ٢٣﴾ [النور: 23]. «کسانی که زنان پاکدامن و بی‌خبر (از هر گونه فساد اخلاقی) و با ایمان را متهم می‌سازند، در دنیا و آخرت از رحمت خداوند بدورند و عذاب بزرگی در انتظارشان است».

ز: خوردن مال یتیم

﴿إِنَّمَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِم نَارا وَسَيَصلَونَ سَعِيرا ١٠﴾ [النساء: 10]. «آن‌ها در شکم‌های خود آتش فرو می‌برند و به زودی در آتش سوزان می‌سوزند».

ح:  خوردن ربا

﴿ٱلَّذِينَ يَأكُلُونَ ٱلرِّبَوٰاْ لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ ٱلَّذِي يَتَخَبَّطُهُ ٱلشَّيطَٰنُ مِنَ ٱلمَسِّ﴾ ]البقرة: 275]. «کسانی که ربا می‌خورند، بر نمی‌خیزند مگر مانند کسی شیطان با تماس خود او را همچون دیوانه آشفته کرده است».

ط: ‌سحر و جادوگری

﴿وَلَقَد عَلِمُواْ لَمَنِ ٱشتَرَىٰهُ مَا لَهۥ فِي ٱلأٓخِرَةِ مِن خَلَٰقٖ﴾ [البقرة: 102]. «قطعا دانستند که هر کس خریدار سخر و جادو شود، در آخرت بی‌بهره خواهد بود».

ی: زنا

﴿وَمَن يَفعَل ذَٰلِكَ يَلقَ أَثَاما ٦٨ يُضَٰعَف لَهُ ٱلعَذَابُ يَومَ ٱلقِيَٰمَةِ وَيَخلُد فِيهِ مُهَانًا ٦٩﴾ [الفرقان: 68- 69]. «هر کس زنا کند، مجازاتش را خواهد دید و مجازات چنین کس در قیامت مضاعف می‌گردد، با ذلت و خواری همیشه در آن خواهد ماند».

خلاصه؛ گناهان کبیره بسیارند به ذکر همین مقدار اکتفا می‌کنیم.

معیار-شناخت-گناهان-کبیره

معیار شناخت گناهان کبیره

در مورد گناهان صغیره و کبیره در میان علمای ‌اسلام اختلاف است، که مهمترین نظریه فقهای ‌اسلام در مورد نشانه و علایم گناه کبیره عبارت‌اند از:

الف؛ هر گناهی که خدا و رسول برای مرتکبین آن وعده دوزخ داده است.

ب؛ ‌هر گناهی که شارع مقدس برای آن حد تعیین کرده است مانند: دزدی، شرابخواری، زنا، قتل نفس و…

ج: هر گناهی که بیانگر بی اعتنائی و توهین به دین مقدس اسلام است

 

گناهان صغیره:

گناهانی که خدا و رسول مرتکبین آن‌ها را مستحق عذاب جهنم ندانسته و آثار و نتایج در سطح پائین‌تری قرار دارند ولی نباید فراموش کرد، که مداومت بر آن‌ها باعث می‌شود که زمینه برای ارتکاب گناهان کبیره فراهم گردد. رسول خدا به همسر محبوبش عائشه می‌فرماید:

19ـ‌ يَا عَائِشَةُ إِيَّاكِ وَمُحَقَّرَاتِ الذُّنُوبِ فَإِنَّ لَهَا مِنْ اللَّهِ  طَالِبًا. (ابن ماجه)

«ای عائشه از گناهان حقیر و کوچک بپرهیز، زیرا که از جانب خداوند از آن‌ها نیز بازخواست می‌شود».

20‌ـ وَعَنْ عَمْرِو بْنِ العَاصِ رضی الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صلی الله علیه و سلم: لا تَنْظُرُوا فِي صِغَرِ الذُّنُوبِ وَلَكِن انظُرُوا عَلَى مَنِ اجْتَرَأتُمْ. (کنز العمال).

«از عمرو بن عاص رضی الله عنه روایت است رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: به کوچکی گناهان نگاه نکنید، بلکه نگاه کنید بر علیه چه ذاتی قیام کرده‌اید (چون ارتکاب هر نوع گناه جنگ و مبارزه و مخالفت با دستور و نظام خداوند است هر چند که به ظاهر کوچک باشد باز هم بزرگ است و انسان مؤمن برای همیشه از آن دوری جوید)».

21ـ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رضی الله عنه أَنَّ رسول الله صلی الله علیه و سلم قَالَ: إِيَّاكُمْ وَمُحَقَّرَاتِ الذُّنُوبِ فَإِنَّهُنَّ يَجْتَمِعْنَ عَلَى الرَّجُلِ حَتَّى يُهْلِكْنَهُ. (احمد).

«رسول خدا صلی الله علیه و سلم می‌فرماید: از گناهان صغیره بپرهیزید زیرا آن‌ها کم کم بر شخص جمع می‌شوند تا این‌که او را هلاک می‌گردانند».

آری، مشهور است (تخم مرغ دزد شتر دزد می‌شود) هرگاه انسان از گناهان کوچک سرد مهری ورزد، و بدون خوف از خدا و شرم از بندگان از انجام دادن آن خوف و هراس نداشته باشد، کم کم معتاد می‌گردد و حتی از ارتکاب گناهان کبیره و بزرگ نیز ترس و وحشت را از دست می دهد و سر انجام برای ارتکاب هر نوع جرم و جنایت، عمل زشت و ناروا اقدام می‌نماید و چنان معتاد می‌گردد که ترک گناه برای او بسیار مشکل می‌شود، زیرا گفته‌اند (ترک عادت موجب مرض است).

 

کتمان گناه

در روایت اسلامی توصیه شده است که اگر کسی به هر علت دست به سوی معصیت و گناهی دراز کرد، آن را اظهار ننماید زیرا در آن صورت قبح گناه در نظر مردم از بین می‌رود و ارتکاب گناه امری عادی جلوه‌گر می‌شود در جامعه اسلامی انجام دادن گناه و معاصی قباحت و زشتی خود را از دست می‌دهد و سد محکمی که بر سر راه تعمیم معاصی وجود دارد درهم می‌شکند چنانچه پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم می‌فرماید:

22ـ وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضی الله عنه ‌قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلی الله علیه و سلم يَقُولُ: كُلُّ أُمَّتِي مُعَافًي إِلَّا المُجَاهِرُونَ وَإِنَّ مِنَ المُجَاِهَرةِ ‌أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا، ثُمَّ يُصْبِحُ وَقَدْ سَتَرَهُ اللهُ عَلَيْهِ فَيَقُولُ: يَا فُلَانُ! عَمِلْتُ البَارَِحَةَكَذَا وَكَذَا. (مُتَّفَقٌ علیهِ)

«از ابوهریره رضی الله عنه روایت است رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: تمام امت من مورد عفو قرار می‌گیرد به جز از اعلام کنندگان به گناه همانا از زمره اعلام کنندگان این است که شخصی در شب مرتکب گناهی شود و صبح کند در حالی که خداوند آن گناه را بر وی پوشانده است، پس می‌گوید: ای فلان من دیشب چنین و چنان گناه کردم».

درباره ی ماموستا ایوب رزم

مطلب پیشنهادی

آداب عطسه کردن

آداب عطسه کردن

آداب عطسه کردن : دعا برای عطسه کننده هنگامی‌که الحمدلله بگویید عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ س عَنِ …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *