مفهوم قضا و قدر الهی و سرنوشت را بیان کنید

سلام علیکم: لطفا مفهوم قضا و قدر الهی و سرنوشت را بیان کنید

پاسخ: وعلیکم السلام

قسمت يا سرنوشت همان چيزي است كه در معارف ديني به آن تقدير گفته مي شود و در مباحث قضا و قدر داخل است . شايد آن قدر که کلمه قسمت  و سرنوشت بر سر زبان هاست،  کلمه قضا و قدر شايع نباشد و حتي افرادي که اين کلمه را به کار مي برند،  معناي قضاو قدر را ندانند اما بايد توجه داشت که اين دو يک مسئله بوده با اين تفاوت که قسمت،  اصطلاح توده مردم و قضا و قدر اصطلاح اهل علم است.

قضاء در لغت: قضاء در لغت به معانی مختلفی چون خلق، دانستن و اعلام نمودن، امر، الزام نمودن، رسیدن به حقیقت، اراده و غیره میاید. همانگونه که انسان در ساختمان فیزیکی جسم خود به دو بخش ارادی وغیر ارادی تقسیم شده است، چنانکه بعضی از اعمال جسم تحت اراده او نیست و بعضی دیگر در اختیار خودش هست؛ در امور معنوی نیز بین دو حالت قرار دارد، 

اول: حالت اجباری است که بنام (قضاءی تکوینی) یاد میشود که در آن اختیار ندارد، و لذا مسوولیتی هم ندارد. چنانچه در قسمت اعضای غیر ارادی وجود خود مسوولیت ندارد، و هیچ وقتی محاسبه نمیشود که  مثلا معده اش امشب چقدر کار کرده است، و یا مثلا قلبش چقدر خون تولید کرده است. 

دومی: حالت اختیار است که به (قضاءی تشریعی) تفسیر شده است، که مانند اعضای ارادی انسان اختیارش بدست خود انسان میباشد، بنابراین مسوولیت هم دارد. هرگاه کسی دست خود را در جیب کسی کند حتما در نزد پلیس مجرم شناخته میشود، زیرا وی در گذاشتن دستش اراده واختیار دارد، به همین سان در اموریکه به قضاءی تشریعی تعلق میگیرد برای انسان اختیار داده شده است که در آن مسوولیت دارد.

بنابراین مسئولیت انسان صرفا در اموری است که در آن اختیار دارد. و در موضوع قضاءی تکوینی چون صلاحیت ندارد، بنابراین مسوولیت هم ندارد.

قدر در اصطلاح عقیدهء اسلامی: خلق اشیاء، غرایز، حاجات عضوی، اعطای خواص برای اشیاء، غرایز و اعضاء و غیره میباشد. بعنوان مثال الله (جل جلاله) به ما دست داده است و آنرا خلق کرده، در این دست دو توانایی را الله (جل جلاله گذاشته است: 

کی توانایی انجام امور مثبت و دیگری توانایی انجام امور منفی.

ما میتوانیم با دست خود کارهای مثبت کنیم، به فقرا و مساکین کمک کنیم، در کامپیوتر امور علمی خویش را ترتیب وتنظیم کنیم، به تالیف کتابهای علمی بپردازیم،

ولی در مقابل با این دست هم میتوانیم کار های زشت و ناروا را انجام دهیم، بسیاری از کار های زشت توسط دست صورت میپذیرد و اکنون قدر به این معناست که الله (جل جلاله) هر دو توانایی را در دست ما گذاشته است، ولی اختیار استفاده از آن را به ما داده است و ما کاملا اختیار داریم که از دست خود به یکی از این دو غرض استفاده کنیم.

 به عبارت دیگر، قدر (قابلیت خیر و شر است که در اشیا و اعضا میباشد) یعنی برای اشیاء و اعضاء،توانایی استخدام آنرا در امور مثبت و منفی داده است. 

باید خاطر نشان نمود که انسان حتی در امور اختیاری خویش زمانی قصد و اراده نداشته باشد مورد مجازات قرار نمیگیرد،

پیامبر صلی الله علیه وسلم میفرماید: «رفع عن امتی الخطأ والنسیان و ما استکرهوا علیه».  ابن ماجه (2045)

امت من (از مسئولیت در قبال): خطا، فراموشی و امور تحمیلی بر وی که بصورت جبری باشد، معاف شده است.

درباره ی ماموستا ایوب رزم

مطلب پیشنهادی

چگونه متوجه شویم نماز خواندنمان مورد قبول خداوند واقع می شود؟

سلام: ببخشید چگونه متوجه شویم نماز خواندنمان مورد قبول خداوند واقع می شود؟  جواب: و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *