اوقات پذیرفته شدن دعا

اوقات پذیرفته شدن دعا : انسان یکی از مخلوقات ضعیف خداوند است کە زندگی او با فراز و نشیب همراە است و در هر سطحی زندگی کند ضعف و نیازمند بودن اش بخش جدایی ناپذیر اوست ، طبیعتا برای انسان ها حالتی ثابت و خوشایند تضمین نشدە است بە دلیل اینکە دنیا آزمایشگاە انسان هاست نە رسیدن بە آرزوها ، در این راستا بشر با انواع نا ملایمات مواجە است و از این طریق دست بە درگاە خدا می شود و چە بسا ممکن است کە بشر اگر درخواهشات فرو رود از یاد اللە غافل شود و در نتیجە آخرت و سعادت ابدی را نیز از دست بدهد لذا دنیا اینگونە ساختە و تنظیم شدە است کە بندگان عبدیت خودشان را در برابر خداوند همیشە داشتە باشند، یکی از مصادیق و آثار عبودیت “دعا” کردن است و چون دعا نوعی عبادت است باید فقط در پیشگاە خداوند باشد نە غیر خداوند. در این مطلب با حالات و اوقات اجابت دعا آشنا خواهیم شد کە عبارتند از:

۱- دعا در شب قدر:

اللە می‌فرماید: ﴿لَيۡلَةُ ٱلۡقَدۡرِ خَيۡرٞ مِّنۡ أَلۡفِ شَهۡرٖ ٣﴾[القدر: ۳].

«شب قدر بهتر از هزار ماە است……»

رسول اللە ص در پاسخ بە سؤال عایشە رض  کە پرسید: در شب قدر چە بگوید، فرمود: «قولي: اللهمَّ إِنَّكَ عَفُوٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنيِّ» [۲٧].

(بگو بار الها! تو بخشایش را دوست داری، پس مرا ببخشای و بیامرز).

۲- دعا در نیم شب و بدنبال نماز‌های فرض:

رسول اکرم ص فرمودند:

(اللە تبارک و تعالی هر شب هنگامی کە یک سوم از شب باقی می‌ماند، بە آسمان دنیا فرود می‌آید و می‌فرماید: چە کسی مرا می‌خواند تا او را اجابت کنم و چە کسی از من چیزی می‌خواهد تا بە او عطا نمایم و چە کسی مرا استغفار می‌کند تا گناهان او را ببخشایم) [۲۸].

از پیامبر اکرم ص پرسیدە شد:

(کدام دعا بیشتر از همە قابل شنیدن و اجابت است؟ فرمودند: در میان و آخر شب و بدنبال نماز‌های فرض)[۲٩].

۳- دعا در بین اذان و اقامه:

رسول اللە ص فرمودند: «لاَ يُرَدُّ الدُّعَاءُ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ» [۳۰].

(دعای بین اذان و اقامە رد نمی‌شود).

۴- دعا در وقت آذان برای نمازهای فرضی و در وقت جهاد و رویارویی با دشمن:

از سهل بن سعدرض روایت است کە پیامبر اکرم ص فرمودند:

(دو دعا رد نمی‌شوند یا فرمود: کم رد می‌شوند: دعا در وقت آذان و در وقت جنگ(جهاد)، هنگامیکە برخی با برخی دیگر درآویز می‌شوند) [۳۱].

۵- ساعت اجابت دعا در روز جمعه:

پیامبر فرمودند:

(در روز جمـعـە لحظه‌ای است کە اگر بندۀ مسلمان در آن لحظە دعا کند و از اللە طلب چیزی نماید، اللە حتما دعای او را اجابت می‌کند)[۳۲].

مسأله: ساعت اجابت در روز جمعە چە ساعتی است؟

علامە ابن قیم/ترجیح دادە است کە ساعت اجابت دعا در روز جمعه، آخرین ساعت عصر است، آن هم پس از ذکر یازدە قول در تعیین آن ساعت و لحظه. و بە طور کلی دو قول بر دیگر اقوال ترجیح دادە شدە کە احادیث صحیح بر آن دلالت می‌کند؟

اول- هنگام نشستن برای خطبە تا تمام شدن نماز جمعه. و دلیل آن در صحیح مسلم است کە قبلاً ذکر شد.

دوم- اینکە آخرین ساعت از عصر روز جمعە است و بیشتر احادیث بر این قول دلالت دارد. سپس دلیل آن را چنین ذکر کردە است.

روایت امام احمد در مسند کە رسول اللە ص فرمودند:

(در روز جمعە ساعتی است کە هربنده‌ی مسلمان کە اللە را بخواند، اللە حتما او را اجابت کند و آن ساعت پس از عصر می‌باشد)[۳۴].

آن چە امام ابوداود و امام ترمذی و امام نسایی از رسول اللە ص روایت کرده‌اند کە فرمودند: «يَوْمُ الْجُمُعَة ثِنْتَا عَشْرَةَ ـ يريدُ ساعةً ـ لا يُوجَدُ مُسْلِمٌ يَسْأَلُ اللە شَيْئاً إِلاَّ آتَاە اللە عَزَّ وَجَلَّ، فَالْتَمِسُوها آخِرَ ساعَةٍ بَعْدَ العَصْرِ» [۳۵].

(روز جمعە دوازدە ساعت است، هر مسلمانی از اللە چیزی بخواهد اللە حتما بە او میدهد (حاجت او را روا می‌کند)، پس آن را در آخرین ساعت پس از عصر التماس و طلب نمائید).

سپس /در پایان چنین فرمود: از دیدگاە من وقت نماز نیز امید اجابت دعا می‌رود. پس هردو ساعت، زمان اجابت است، گرچە ساعت پایانی عصر مخصوص اجابت می‌باشد. و همه‌ی راویان براین احادیث متفقند و رسول اللە جامت خود را در این دو ساعت برای دعای توأم با زاری و تضرع بە سوی اللە ، ترغیب کردە است [۳۶].

۶- دعا در ساعتی از شب:

پیامبر اکرم فرموده‌اند:

(همانا در شب لحظە و ساعتیست کە هرگاە مرد مسلمان آن را دریابد و خیری از کار دنیا و آخرت را از اللە متعال طلبد، آن را بە وی می‌دهد و آن در هر شب می‌باشد)  [۳٧].

٧- در وقت نوشیدن آب زمزم:

از پیامبر اکرم روایت شدە کە فرمودند:

(آب زمزم بە هر نیت و قصدی کە نوشیدە شود سودمند است)[۳۸].

۸- هنگام خواندن این دعا بعد از تکبیرە احرام در نماز: (اللَّە أَكْبَرُ كَبِيرا وَالْحَمْدُ لِلَّە كَثِيرًا وَسُبْحَانَ اللَّە بُكْرَةً وَأَصِيلاً).

از عبداللە ابن عمررض روایت است کە فرمود: در اثنائیکە ما با پیامبر اکرم ص نماز می‌خواندیم مردی از حاضرین گفت: «اللَّە أَكْبَرُ كَبِيرا وَالْحَمْدُ لِلَّە كَثِيرًا وَسُبْحَانَ اللَّە بُكْرَةً وَأَصِيلاً» (اللە تبارک و تعالی برترین و بزرگترین است و همۀ ستایش‌ها بە کثرت مخصوص اوست و من صبح و شام او را تسبیح می‌گویم) رسول اکرم ص فرمودند: گویندۀ این سخن کیست؟ مردی از حاضرین گفت: من یا رسول الله، فرمودند: (تعجب نمودم از این کلمە چون دروازه‌های آسمان بە روی آن باز گردید). ابن عمربفرمود: پس از آنکە سخن پیامبر اکرم جدر مورد این کلمە را شنیدم هرگز آن را ترک نکردم) [۳٩].

٩- همچنان در هنگام خواندن این دعا بعد از تکبیر احرام در نماز: «الْحَمْدُ لِلَّە حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ».

از انس رض روایت است کە مردی وارد صف نماز گردید در حالیکە بە سبب تیز آمدن نفس عمیق می‌کشید گفت: (الْحَمْدُ لِلَّە حَمْدًا كَثِيرا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ) وقتی رسول اکرم نماز را تمام نمود فرمودند:(چە کسی از شما این سخنان را گفت؟) مردم خاموش ماندە چیزی نگفتند، سپس آن‌حضرت جفرمودند::(چە کسی از شما این سخنان را گفت؟ کە سخنی بد نگفت). مردی گفت: چون بە سرعت آمدم و نفس‌های عمیق می‌کشیدم این سخنان را گفتم. آن‌حضرت جفرمودند: «همانا دوازدە فرشتە را دیدم کە بسوی آن پیشی گرفتند تا کسی از ایشان آن را – بسوی آسمان- بالا ببرد» [۴۰]..

۱۰- در وقت خواندن سورە فاتحە در نماز و حضور قلب و دقت و تدبر بە آنچە خواندە می‌شود.

(اللە تبارک وتعالی می‌فرماید: من سورە فاتحە را بین خود و بندگانم از وسط نصف کردە ‏ام و سهم بندگانم آن قسمت است کە در آن از من می‌خواهد، وقتی کە بندە می‌گوید: ﴿ٱلۡحَمۡدُ لِلَّە رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾اللە بزرگ می‌فرماید: بنده‏ام مرا ستایش کرد، وقتی بندە می‌گوید: ﴿ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ﴾اللە جل عظمتە می‌فرماید: بنده‏ام مرا مورد تمجید و سپاس قرار داد، وقتی بندە می‌گوید: ﴿مَٰلِكِ يَوۡمِ ٱلدِّينِ﴾اللە بزرگ می‌فرماید: بنده‏ام مرا بزرگداشت، و وقتی کە می‌گوید: ﴿إِيَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِيَّاكَ نَسۡتَعِينُ﴾اللە بزرگ می‌فرماید: این سهم من و بنده‏ام است، و بنده‏ام هرچە را بخواهد بە او می‏دهم. وقتی بندە بگوید: ﴿ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ ٦ صِرَٰطَ ٱلَّذِينَ أَنۡعَمۡتَ عَلَيۡهِمۡ غَيۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَيۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ﴾اللە بزرگ می‌فرماید: این سهم بندگانم است و هرچە را بخواهد بە او می‏دهم)[۴۱]..

۱۱- در وقت آمین گفتن در نماز:

پیامبر اکرم ص فرمودند:

(وقتی امام ﴿غَيۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَيۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ﴾گفت: شما آمین بگویید همانا آنکە آمین گفتنش با آمین گفتن فرشتگان توافق کند، گناهان گذشته‌اش آمرزیدە می‌شود)[۴۲]..

۱۲- در وقت بلند شدن از رکوع و گفتن (رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ، حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ).

(از رفاعە بن رافع الزرقی روایت است کە گفت: روزی پشت سر پیامبر اکرم نماز می‌خواندیم، وقتی سر‌شان را از رکوع بلند نمودند فرمودند: (سَمِعَ اللَّە لِمَنْ حَمِدَهُ)شخصی بدنبال ایشان گفت: (رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ، حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ)وقتی نماز را تمام نمودند فرمودند: «چە کسی سخن گفت؟» آن مرد گفت: من، فرمودند: سی و چند فرشتە را دیدم کە بسوی آن پیشی گرفتند تا یکی‌شان آن را اول بنویسد) [۴۳]..

۱۳- در وقت سجود:

رسول اکرم ص فرمودند:

(نزدیک‌ترین جای بندە بە اللە ﻷدر حال سجود است پس در آن بسیار دعا کنید)[۴۴]..

۱۴- پس از درود فرستادن بر رسول اللە ص در تشهد اخیر:

از فضالە بن عبیدسروایت است کە گفت: در حالیکە پیامبراکرم جنشستە بودند مردی وارد مسجد شد و گفت: (اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِى وَارْحَمْنِى)آن‌حضرت فرمودند: (ای نمازگزار! عجلە کردی. هرگاە نماز خواندی و نشستی، اللە را بە آنچە سزاوار است ستایش کن و بر من درود بفرست، سپس اللە را دعا کن)[۴۵]..

سپس مردی دیگر نماز خواند و اللە را ستایش نمود و بر پیامبر درود فرستاد، آن‌حضرت بە وی فرمودند: (ای نمازگزار! دعا کن کە دعایت اجابت می‌شود).

۱۵- قبل از سلام دادن و گفتن: (اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ يَا اللَّە الأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِى لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَە كُفُوًا أَحَدٌ أَنْ تَغْفِرَ لِى ذُنُوبِى إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ)

(روزی رسول اکرم وارد مسجد شدند کە نگاە مردی شد کە نماز ادا می‌کرد و در تشهد اخیر نشستە و می‌گوید: پروردگارا! من از تو می‌خواهم ای اللە یگانۀ بی‌نیاز کە کسی را نزادە و زادە نشدە و هیچ کس او را همتا نیست اینکە گناهانم را ببخشایی چرا کە تو بخشندۀ مهربان هستی. آن‌حضرت جفرمودند:(بی‌گمان بخشیدە شد، بخشیدە شد) [۴۶]..

۱۶- همچنان قبل از سلام دادن و گفتن: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ، بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدُ لاَ إِلَە إِلاَّ أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، يَا ذَا الْجِلاَلِ وَالإِكْرَامِ، يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ».

(از حضرت انس ابن مالک رض روایت شدە کە گفت: شنیدم رسول اللە از شخصی کە میگفت: (دردعای نماز) ای بار الها! من از تو سوال می‌کنم، باینکە (همۀ) ثناها و ستایش از آنِ توست. نیست معبودی بە حق جز تو، تویی بسیار بخشایندۀ مهربان و نیکویی کننده، ایجاد گر آسمان‌ها و زمین، صاحب بزرگی و احترام، ای ذات زندە و خود پاینده، از تو سوال می‌کنم، آنحضرت جفرمود: او اللە را باسم اعظم او سوال نمودە است چنان اسم اعظم کە اگر بە آن سوال شود دادە شود و اگر بە آن دعا شود اجابت گردد) [۴٧]..

۱٧- پس از وضو کردن و گفتن: «أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَە إِلاَّ اللَّە وَحْدَە لاَ شَرِيكَ لَە وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُە وَرَسُولُهُ».

رسول اکرم فرمودند:

(هیچکدام شما نیست کە وضو بگیرد و آن را برساند یا کامل نماید سپس بگوید: أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَە إِلاَّ اللَّە وَحْدَە لاَ شَرِيكَ لَە وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُە وَرَسُولُهُ– مگر اینکە تمام هشت دروازۀ بهشت بروی او باز می‌گردد تا از هرکدام کە بخواهد داخل گردد)[۴۸]..

۱۸- دعای مسلمان برای برادر مسلمان خصوصادر غیاب او:

از رسول کریم ص روایت است کە فرمودند:

(دعای شخص مسلمان برای برادرش و در غیاب وی مستجاب است. در بالای سرش فرشته‌ای موظف است کە هرگاە برای برادرش دعای خیر کند فرشتۀ موظف بە او می‌گوید: آمین و برای تو مانند آن باد)[۴٩].

۱٩- در هنگام بلند شدن از خواب و گفتن: «لاََ إِلَە إِلاَّ اللَّە وَحْدَە لاَ شَرِيكَ لَە لَە الْمُلْكُ وَلَە الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ الْحَمْدُ لِلَّە وَسُبْحَانَ اللهِ، وَلاَ إِلَە إِلاَّ اللَّە وَاللَّە أَكْبَرُ، وَلاَ حَوْلَ، وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّە ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي».

از عبادە بن صامت رض از پیامبر اکرم ص روایت است کە فرمودند: (کسی کە در شب از خواب بر خاستە و بگوید: (لاَ إِلَە إِلاَّ اللَّە وَحْدَە لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَە الْمُلْكُ وَلَە الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ الْحَمْدُ لِلَّە وَسُبْحَانَ اللهِ، وَلاَ إِلَە إِلاَّ اللَّە وَاللَّە أَكْبَرُ، وَلاَ حَوْلَ، وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ)و بعد از آن از اللە ﻷطلب آمرزش نماید، و یا چیزی بخواهد، طلبش اجابت می‌گردد، و اگر وضوء بسازد و نماز بخواند، نمازش قبول می‌شود)[۵۰].

۲۰- در هنگام خواندن این دعا: (لاَ إِلَە إِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّى كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ).

پیامبر اکرم ص فرموده‌اند: «دعای ذا النون (یونس ع ) هنگامیکە در شکم نهنگ آن را خواند (لاَ إِلَە إِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّى كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ)بارالها! (معبودی -برحق- جز تو نیست، منزهی تو، بە راستی کە من از ستمکاران بودم) هیچ شخص مسلمان نیست کە در چیزی بە این دعا، دعا کند مگر اینکە برای او اجابت می‌شود»[۵۱]..

۲۱- در هنگام مصیبت وقتی این دعا خواندە شود: «إِنَّا لِلَّە وَإِنَّا إِلَيْە رَاجِعُونَ اللَّهُمَّ أْجُرْنِى فِى مُصِيبَتِى وَأَخْلِفْ لِى خَيْرًا مِنْهَا».

(از ام سلمە رض  همسر رسول اللە ص روایت است کە فرمود: از رسول اللە شنیدم کە می‌فرمود: «هیچ بنده‌ای نیست کە بە مصیبتی گرفتار شود و بگوید: – إنا للە وإنا إلیە راجعون– (همانا ما از آن الله‌ایم و همانا ما بسوی او باز گردندگانیم) الها! مرا در مصیبتم مزد دادە و برایم از او بهتری عوض ده. مگر اینکە اللە او را در مصیبتش مزد دادە و عوض بهتری برای او می‌دهد». گفت: چون ابو سلمە وفات یافت چنانکە رسول اللە مرا امر کردە بود گفتم و اللە متعال عوضی نیکوتر از او، رسول اللە را بە من داد) [۵۲]..

۲۲- دعا در وقت باریدن باران:

(دو دعا رد نمی‌شود یا فرمودند: کم رد می‌شوند: دعا در وقت اذان و در وقت جنگ، هنگامیکە برخی با برخی دیگر درآویز می‌شوند) و در روایت سعدس(و زیر باران)[۵۳]..

۲۳- دعای مردم بە شخص مرده:

(از ام سلمە رض  روایت شدە کە فرمود: رسول اللە ص بر ابو سلمە وارد شد در حالیکە چشمانش باز ماندە بود پس آن را پوشیدە و فرمود: چون روح قبض شود چشم بدنبالش می‌نگرد و عده‌ای از خانواده‌اش بصدای بلند گریستند. آن‌حضرت فرمود: بر خویش جز دعای خیر مکنید زیرا فرشتگان بدانچە می‌گوئید آمین می‌گویند و سپس فرمود: اللهم اغفر لابی سلمه…… بار الها! ابو سلمە را بیامرز و مرتبه‌اش را در میان هدایت شدگان بلند نما و بر کسانی کە از وی مانده‌اند تو سرپرستی کن و ای پروردگار عالمیان! ما را و او را بیامرز و قبرش را بر وی گشادە کن و آن را برایش روشن بدار)[۵۴]..

۲۴- دعای مظلوم:

رسول اکرم ص وقتی معاذ رض را بە یمن فرستاد بە او فرمود:

(از دعای مظلوم بپرهیز؛ زیرا کە بین دعای او و الله، حجاب و پرده‌ای نیست)[۵۵]..

۲۵- دعای پدر بر فرزند و دعای مسافر:

بە دلیل فرمودۀ پیامبر اکرم :

(سە دعا بدون شک مورد قبول است: دعای مظلوم دعای مسافر و دعای پدر بر فرزند خود)[۵۶]..

۲۶- دعای پدر بە فرزند و دعای روزە دار:

پیامبر اکرم می‌فرمایند:

(دعای سە نفر رد نمی‌شود: دعای پدر بە فرزندش، دعای روزە دار، و دعای مسافر) [۵٧]..

۲٧- دعای حاکم عادل:

از رسول اکرم ص روایت است کە فرمودند:

(دعای حاکم عادل رد نمی‌شود)[۵۸]..

۲۸- دعا در روز عرفه:

رسول اکرم فرمودند:

(بهترین دعا، دعای روزعرفە است و بهترین چیزی کە من و پیامبران قبل از من گفتند، این است: لا إِلَە إِلاَّ اللَّە وَحْدَە لا شَرِيكَ لَهُ، لَە الْمُلْكُ، وَلَە الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ)[۵٩]..

۲٩- دعای بیچارگان:

اللە می‌فرماید:

«آن کیست کە دعای بیچارگان تنگدست را اجابت می‌کند و رنج و غم آن‌ها را برطرف مینماید و شما مسلمانان را جانشینان روی زمین قرار میدهد؟ آیا با وجود اللە یکتا، الهی هست؟ (هرگز نیست) لیکن اندکی مردم متذکر و باخبر از این حقیقتند»[النمل: ۶۲]..

خواننده‌ی عزیز! انسان مومن براین حالات و لحظات و فرصت‌ها حریص می‌شود و آن‌ها را غنیمت می‌شمارد؛ چرا کە امید اجابت دعا در این مواقع هست و سود و بهرە گرفتن از آن نزدیک است. پس از اللە متعال یاری بخواە و عاجز مشو و بر آنچە بە تو نفع و فایدە میرساند، حریص باش؛ کە مؤمن زیرک و هوشیار است.

[۲٧] مسند امام احمد.

[۲۸] متفق علیه.

[۲٩] سنن امام ترمذی حدیث شماره(۳۴٩٩)

[۳۰] سنن ابو داود شماره(۵۲۱).

[۳۱] سنن امام ابو داود.

[۳۲] متفق علیه.

[۳۳] صحیح امام مسلم.

[۳۴] مسند امام احمد حدیث شماره(٧۶٧۴).

[۳۵] سنن امام ابو داود.

[۳۶] نگا: زاد المعاد:۱/۱۳۱.

[۳٧] صحیح امام مسلم .

[۳۸] سنن امام ابن ماجە و مسند امام احمد و مستدرک حاکم.

[۳٩] صحیح امام مسلم .

[۴۰] صحیح امام مسلم حدیث شمارە (۱۳۸۵).

[۴۱] صحیح امام مسلم حدیث شماره(٩۰۴).

[۴۲] متفق علیه.

[۴۳] صحیح امام بخاری حدیث شماره(٧٩٩).

[۴۴] صحیح امام مسلم حدیث شماره(۱۱۱۱).

[۴۵] سنن امام ترمذی.

[۴۶] سنن امام ابو داود حدیث شماره(٩۸٧).

[۴٧] سنن امام ابو داود حدیث شماره(۱۶٩)

.[۴۸] بە روایت امام ابو داود شماره(۱۶٩) با تصحیح البانی .

[۴٩] صحیح امام مسلم.

[۵۰] صحیح امام بخاری حدیث شماره(۱۱۵۴).

[۵۱] سنن امام ترمذی .

[۵۲] صحیح امام مسلم .

[۵۳] مستدرک حاکم .

[۵۴] صحیح امام مسلم.

[۵۵] متفق علیه.

[۵۶] سنن امام ابو داود.

[۵٧] الجامع الصغیر از علامە البانی.

[۵۸] مسند امام احمد حدیث شماره(٩٧۲۳).

[۵٩] سنن امام ترمذی.

منبع : پایگاە وااسلاماه

درباره ی ماموستا ایوب رزم

مطلب پیشنهادی

صبر و تحمل

صبر و تحمل ناملايمات در راه خداوند

صبر و تحمل ناملايمات در راه خداوند از جمله زیبایى‏هاى اخلاق که مسلمان خود را …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *