اهميت کسب و کار از ديدگاه اسلام و تأثير آن بر زندگي انسان

اهميت کسب و کار از ديدگاه اسلام : انسان موجودیست کە همیشە درتکاپوی کسب مال و منفعت برای خود است، ازین رهگذر کار و عمل یک وسیلە مهم و اصلی کسب مال و منفعت در درازنای حیات بشری شناختە شدە است. دین مبین اسلام بە کار وکارگر اهتمام شایستە ای نموده، با تکریم و بزرگواری بە او نگاە میکند،  بلکە کار را یک رسالت الهی بدوش انسانها در روی زمین میداند.

اهميت کسب و کار از ديدگاه اسلام

خداوند متعال می فرماید:

وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحاً قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّە مَا لَكُم مِّنْ إِلَە غَيْرُە هُوَ أَنشَأَكُم مِّنَ الأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوە ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْە إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُّجِيبٌ. هود 61

” بە سوي قوم ثمود يكي از خودشان را ( بە عنوان پيغمبر ) فرستاديم كە صالح نام داشت . ( بە آنان ) گفت : اي قوم من ! خدا را بپرستيد كە معبودي جز او براي شما وجود ندارد ( و كسي غير او مستحقّ پرستيدن نمي باشد ). او است كە شما را از زمين آفريدە است و آباداني آن را بە شما واگذار نمودە است ( و نيروي بهرە وري و بهرە برداري از آن را بە شما عطاء و در شما پديد آوردە است ) . پس، از او طلب آمرزش ( گناهان خويش ) را بنمائيد و بە سوي او برگرديد ( و با انجام عبادات و دوري از منكرات ، مغفرت و مرحمت او را بخواهيد و بدانيد كە اگر در اين كار صادق باشيد ، خداوند شما را در مي يابد و دعاي شما را مي پذيرد ). بيگمان خداوند من ( بە بندگانش ) نزديك ( است و استغفار و انگيزە استغفارشان را مي داند ) و پذيرندە ( دعاي كساني ) است ( كە او را مخلصانە بە زاري مي خوانند و بە ياريش مي طلبند )” .

انسان وقتیکە بە کار و اشتغال می پردازد، بە ادای رسالت پروردگارش لبیک گفتە است که، عبارت از تلاش وکار پیگیر برای اصلاح واعمار زمین است. بە همین جهت اسلام عزیز از خلال آیات قرانکریم واحادیث رسول گرامی صلی اللە علیە وسلم  مردم را بە کار و تلاش ترغیب و تشویق نمودە است، و با هرگونە اهمال و سستی و بار دوش بودن مبارزە میکند.

سیرت عملی پیامبر اکرم و صحابە جان نثارش شاهد این مدعا است.

رسول گرامی خود در صحنە های کار زار می رفتند و با اصحابش در مواقع کە ایجاب می نمود بە کار و عمل مشارکت مینمود، مانند: حمل خشت ها در هنگام بنای مسجد نبوی، حمل خاک های خندق…

اسلام عزیز بە کار و تلاش تشویق میکند:

زمین آمادە ای کار، و در تسخیر انسان می باشد، خداوند متعال می فرماید:هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولاً فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِن رِّزْقِە وَإِلَيْە النُّشُورُ. الملک 15

” او كسي است كە زمين را رام شما گردانيدە است . در اطراف و جوانب آن راە برويد ، و از روزي خدا بخوريد . زندە شدن دوبارە در دست او است”.

در این آیە مبارکە اللە متعال بە بندگانش تسخیر و نفوذ پذیری زمین را بە عنوان نعمت امتنان میدارد، تا آنها از امکانات زمین بە سود خودشان بهرە ببرند.

قرآن کریم از داستان انبیاء الهی که، برای رفع نیاز مندی های اساسی زندگی بە کار و اشتغال می پرداختند، یادآوری می نماید. مانند موسی علیە السلام بە مرد از اهل مدین بە عنوان ( اجیر خاص) گوسفند چرانی نمودە است. خداوند متعال می فرماید:

قَالَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُنكِحَكَ إِحْدَى ابْنَتَيَّ هَاتَيْنِ عَلَى أَن تَأْجُرَنِي ثَمَانِيَ حِجَجٍ فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْراً فَمِنْ عِندِكَ وَمَا أُرِيدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ سَتَجِدُنِي إِن شَاء اللَّە مِنَ الصَّالِحِينَ. القصص 27

” شعيب – پدر آن دو دختر – بە موسي ) گفت : من مي خواهم يكي از اين دو دخترم را بە ازدواج تو درآورم، بە اين شرط كە هشت سال براي من كار كني. سپس اگر هشت سال را بە دە سال تمام برساني ، محبّتي كردە اي ، ( و اين دو سال اضافە بر تو واجب نيست . بە هر حال ) من نمي خواهم بر تو سختگيري كنم ( و تو را بە درازترين مدّت وا دارم ) . اگر خدا بخواهد مرا از زمرە نيكان خواهي يافت ( و خواهي ديد كە من بە عهد خود وفا مي كنم ) .

هم چنان داوود علیە السلام صنعت آهنگری را بلد بودە و ذرە های جنگی درست می کرد تا بە مردم بە فروش برساند. خداوند متعال می فرماید:

وَعَلَّمْنَاە صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُم مِّن بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنتُمْ شَاكِرُونَ . النبیاء 80

”و بدو ساختن زرە را آموختيم تا ( اين لباس جنگي ) شما را در جنگها حفظ كند . آيا ( خدا را در برابر همە اين نعمتها ) سپاسگزاري مي كنيد ؟.

حضرت ابی هریرة رضی اللە عنە روایت میکند، پیامبر اکرم صلی اللە علیە وسلم فرمودند:  « كان زكريا نجاراً ». مسلم. ص 1007. رقم حدیث: 2379.

”زکریا علیە السلام پیشە یی نجاری داشت“.

در ذکر داستان انبیاء علیهم السلام امر قابل تأمل این است که، نباید انسان در کسب روزی حلال تکبر ورزد. پیامبران الهی با درجە ومقام بلندی کە دارند کار و حرفە های را انتخاب می نمودند، درحالیکە آنها اگر در خانە های خود هم می نشستند رزق و روزی آنها نزد آنها می آمد. پیامبر ما محمد صلی اللە علیە وسلم در سنین نوجوانی شان اهمیت کار را درک کردە بودکه؛ در بدل مزد گوسفندان اهل مکە را می چراندند. هم چنان بە عنوان اجیر در مال خدیجە رضی اللە عنها تجارت می کرد.

پیامبران الهی دانستند کە جایگاە انسان وابستە بە انتخاب نوع کسب و کار  نیست بلکه؛ شایستگی و بلندی انسان آراستن بە جوهر انسانیت است. پس انجام هرنوع عمل وکار مباح  یکی از وسایل مهم خوشبختی در زندگی است. کار وکسب شان را بە منزلە تعلیم برای امت شان تلقی می کردند.

از اهتمام و ارجگزاری بە کار وکارگر است کە خداوند متعال آنرا بعداز نیکوترین عبادت ذکر می نماید:

فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّە وَاذْكُرُوا اللَّە كَثِيراً لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ . جمعه: 10

” آنگاە كە نماز خواندە شد ، در زمين پراكندە گرديد و بە دنبال رزق و روزي خدا برويد و خداي را ( با دل و زبان ) بسيار ياد كنيد ، تا اين كە رستگار شويد” .

پس کار و تلاش برای کسب روزی حلال سنت الهی و خصلت رفیع و پسندید ای انسانی است، و نعمتی است انسان بخاطر آن سپاس و شکر گزاری پروردگارش را بجا آورد.

خداوند متعال می فرماید:  لِيَأْكُلُوا مِن ثَمَرِە وَمَا عَمِلَتْە أَيْدِيهِمْ أَفَلَا يَشْكُرُونَ . يس: 35.

” تا از ميوە هاي آن درختان كە ( بە صورتِ غذاي آمادە و بستە بندي شدە بر شاخسارها ظاهر مي شوند و ) دست انسانها در ساختن آنها كمترين دخالتي نداشتە است ، تناول كنند . آيا انسانها ( در برابر اين همە خوراكيهاي لذيذ و بي نياز از پخت و پز ) سپاسگزاري نخواهند كرد ؟ !”.

این آیە مسلمانها را ترغیب می کند کە از نتیجە ای کسب وکار خود که،  از راە حلال بدست آوردە اند بخورند، و در همە ای مجالات زندگی برای کسب و شغل اهمیت بدهند.

اسلام  کار را یکی از انواع جهاد می داند، چنانچە وقتیکە اصحاب پیامبر صلی اللە علیە وسلم مردی را می بینند که، دارای جسم نیرومند وتنومند است، کار و کسب اش را بە قوت هرچە تمام تر انجام میدهد، میگویند: کاش  چنین تلاش و جدیتی این مرد بە جهاد در راە خدا بە مصرف میرسید. این خبر بە پیامبر صلی اللە علیە وسلم می رسد، رسول خدا می فرمایند: در مورد آن مرد چنین چیزی نگویید، ”  اگر مردی برای کسب نفقە فرزندان کوچک اش از خانە بیرون میشود در راە خدا است، اگر برای نفقە والدین کهن سال اش از خانە بیرون میشود در راە خدا است، اگر برای حفظ عفت وکرامت نفسش از خانە بیرون میشود در راە خدا است، اما اگر برای خود نمایی و فخر فروشی از خانە بیرون میشود وی در راە شیطان است. طبرانی: ج7، ص90.

در عرصە ای جایگاە اجتماعی کارگر،  پیامبر صلی اللە علیە وسلم، احترام وجایگاە مخصوص را برای کارگر عزیز و سربلند قایل شدە اند، می فرماید: لأن يحتطب أحدكم حزمة على ظهرە خيرٌ لە من أن يسأل أحداً فيعطيە أو يمنعه.

”برای هر فردی از شما این کار بهتر است کە بر پشت خود، هیزم جمع آوری نموده، بفروشد، از اینکە سوال ( گدایی ) نماید. بە او چیزی میدهد، یا امتناع می ورزد”.

در جای دیگر در مقام تشجیع و تشویق کارگر می فرماید:

إن قامت الساعة وفي يد أحدكم فسيلة فإن استطاع ألّا تقوم الساعة حتى يغرسها فليغرسها.بخاری: ص168.

” اگر قیامت بر پا شود، در حینیکە در دست یکی از شما نهالی بود، بتواند پیش از قیام و برپایی قیامت آنرا غرس نماید، آنرا باید غرس نماید”.

پیامبر اکرم صلی اللە علیە وسلم اهل صنعت وکسبە کاران را مورد تکریم قرار میدهد، و بە دعوت شخص خیاط کە ایشان را بە مهمانی می خواهد اجابت میکند.

انس – رضي اللە عنە – بن مالك گويد: يك نفر خياط، پيغمبر – صلى اللە عليە وسلم – را براى صرف غذايى كە تهيە كردە بود دعوت كرد، انس میگويد: من هم همراە پيغمبر – صلى اللە عليە وسلم – بە آنجا رفتم، آن خياط نان و سوپى براى پيغمبر – صلى اللە عليە وسلم – آورد كە كدو و گوشت داشت، ديدم كە پيغمبر – صلى اللە عليە وسلم – بە دنبال پيدا كردن كدوها در كاسە غذا مى باشد، (و از كدو خوشش می آيد) من هم از آن روز ببعد هميشە بە كدو علاقە مند شدم».

نویسنده: محمد الله سعادت

درباره ی ماموستا ایوب رزم

مطلب پیشنهادی

صبر و تحمل

صبر و تحمل ناملايمات در راه خداوند

صبر و تحمل ناملايمات در راه خداوند از جمله زیبایى‏هاى اخلاق که مسلمان خود را …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *